Liên kết website
Số lượt truy cập: 495538
Online: 4
Dầu chiết xuất từ cám gạo - Nguồn thực phẩm chức năng mới

Sản lượng lúa trên toàn thế giới đạt gần 650 triệu tấn vào năm 2008, chiếm hơn 1 phần tư tổng trữ lượng lương thực, và gạo là nguồn thực phẩm chủ yếu trong khẩu phần hàng ngày của phần lớn dân số trên thế giới. Gạo trắng và gạo lau bóng được sản xuất sau khi tách bỏ vỏ trấu và mài mòn lớp cám. Cám gạo chiếm khoảng 8% trọng lượng hạt lúa. Cám gạo chứa hầu hết lượng dầu và phần lớn lượng đạm, các chất khoáng, vitamin, và chất xơ tiêu hóa được trong hạt thóc. Hàm lượng dầu trong cám gạo ước tính khoảng 18%. Tuy nhiên, do công nghệ xay xát, chỉ có khoảng 3% cám gạo có thể sử dụng để trích ly dầu – tương đương 3,5  triệu tấn dầu thô.

 

Tuy tiềm năng lớn như vậy, nhưng chỉ có khoảng 500.000 tấn dầu cám đạt phẩm chất được sử dụng trong công nghiệp sản xuất dầu ăn. Dầu cám gạo thô có thể tinh luyện thành dầu trộn salad chất lượng cao, bên cạnh đó, một số sản phẩm khác cũng được sản xuất từ dầu cám gạo thô.

Bảng 1. Thành phần của dầu cám gạo thô

      Chất béo xà phòng hóa                                                   95

              Chất béo trung tính                                                     85

              Glycolipids                                                                  6

              Phospholipids                                                              4

      Chất béo không xà phòng hóa                                        4.2

              Sterols                                                                      1.8

              4-Methyl Sterols                                                         0.4

              Triterpene alcohols                                                     1.2

              Less polar compounds                                                0.8

                     ● Squalene                                                        0.12

                    ● Tocopherols                                                     0.04

                    ● Tocotrienols                                                     0.07

Dầu cám gạo thô có thể được tinh luyện thành dầu ăn thông qua tinh luyện bằng phương pháp hóa học hoặc phương pháp vật lý. Dầu cám gạo là một loại dầu trộn salad tuyệt hảo, ngoài ra, nó còn rất bền dưới các chế độ nhiệt hơn bất kỳ loại dầu thực vật nào khác do nó có sự cân bằng giữa các thành phần axit linoleic và oleic, rất ít axit linolenic, và lượng lớn các chất chống oxi hóa tự nhiên (tocopherols và tocotrienols).

Dầu cám gạo thô thương phẩm - được chiết xuất bằng dung môi n-hexane - thông thường chứa 3-4% chất sáp và khoảng 4.2% chất béo không xà phòng hóa. Trong số các chất không xà phòng hóa có sterol (β-sitosterol, campesterol và stigmasterol): 43%; Triterpene alcohol (24-methylene cycloartanol, cycloartanol và cycloartenol): 28%; 4-methyl sterol: 10%; và một số hợp chất phân cực kém khác (squalene, tocopherol, and tocotrienol): 19%. Hàm lượng các chất không xà phòng hóa trong dầu cám gạo thô cao hơn tất cả các loại dầu thực vật khác.

Các chất sterol có nguồn gốc thực vật từ lâu được biết đến như tác nhân làm giảm sự hấp thu cholesterol do nó cạnh tranh với cholesterol trong việc tạo mi-xen vận chuyển qua thành ruột. Hầu hết các sterol thực vật đều hấp thụ kém. 3 gam β-sitosterol mỗi ngày trong chế độ dinh dưỡng sẽ làm giảm sự hấp thu cholesterol lên đến 50%.

Tocopherol và tocotrienol trong dầu cám không nhiều hơn trong các loại dầu thực vật khác. Tuy nhiên, tác dụng chống oxi hóa tuyệt vời ở dầu cám được biết đến không chỉ do tocopherol hay tocotrienol mà còn do các ester của axít ferulic. Axit ferulic được ester hóa với triterpene alcohols, sterols, và methanol. Hổn hợp các ester của axít ferulic với sterols và các triterpene alcohol, chủ yếu là β-sitosterol, campesterol, cycloartenol, và 24-methylene cycloartanol được gọi là oryzanol (hay gamma oryzanol). Oryzanol được xác nhận có tác dụng như kích thích tố ảnh hưởng lên hệ thống thần kinh tự chủ. Nó được chứng minh là có tác dụng kích thích sinh trưởng, kéo dài chu trình sinh sản trên động vật, và làm gia tăng sự phát triển hệ thống mao quản trên biểu bì da. Oryzanol có khoảng 2% trong dầu cám gạo thô, và khoảng 1,7% trong dầu sau khi tách keo. Lượng oryzanol này chủ yếu tập trung trong chất keo và hỗn hợp xà phòng tách ra trong quá trình tinh luyện.

Ở một nghiên cứu tại đại học y khoa Kobe ở Nhật Bản, oryzanol được thêm vào trong khẩu phần thức ăn của các tình nguyện viên với liều lượng 300mg mỗi ngày trong vòng 3 tháng. Kết quả cho thấy sự khác biệt có ý nghĩa trong việc giảm lượng serum cholesterol, nguyên nhân chính là do giảm lượng LDL cholesterol và khuynh hướng gia tăng lượng HDL cholesterol. Nghiên cứu trên đây phù hợp với giả thuyết về hoạt động làm giảm cholesterol của cám gạo tập trung vào các thành phần chất béo không xà phòng hóa. Nhiều đặc tính chữa bệnh khác cũng được cho là do tác dụng của dầu cám và của oryzanol:

Bảng 2. Tác dụng chữa bệnh của dầu cám và các thành phần chiết xuất từ dầu cám.

1. Sự mất cân bằng hệ thống thần kinh tự chủ và rối loạn thời kỳ mãn kinh ở người

2. Chống viêm loét (trên người, chuột và chó)

3. Kích thích tăng trưởng (trên chuột)

4. Sự điều chỉnh chu kỳ sinh sản (trên chuột)

5. Chức năng làm sạch gàu, chống ngứa da đầu (trên người)

6. Ức chế lượng huyết thanh TSH trong sự suy giảm hoạt động tuyến giáp (trên người)

7. Ngăn ngừa tiêu chảy (trên chuột)

Phospholipids cũng được sản xuất từ các chất keo lấy ra trong quá trình tinh luyện dầu cám. Đây là những hợp chất diacyl glycerol-phosphate, chúng chiếm 4-5% lượng béo trong cám gạo. Phosphatidyl choline (hay lecithin) đã được chứng minh là có tác dụng làm giảm việc hấp thu cholesterol trong cơ thể, và làm tăng lượng choline trong máu. Lecithin sản xuất từ dầu cám có chứa 20-25% phosphatidyl choline.

Các chất sáp chiếm 3-4% trọng lượng của dầu cám thô được chiết xuất ở nhiệt độ cao. Chất sáp trong cám gạo là ester của axit béo mạch dài (có 16-26 nguyên tử cac-bon) và rượu béo (chứa 22-30 nguyên tử cac-bon). Chất sáp được tách ra từ dầu thô thông qua quá trình kết tinh và lắng ở nhiệt độ thấp. Chất sáp này được tinh chế bằng việc rửa với aceton hoặc ethanol để tách bỏ phần dầu. Sáp từ cám gạo được khuyến cáo sử dụng ở Mỹ trong việc thay thế các bao bì nhựa để bao gói trực tiếp các sản phẩm thực phẩm. Sáp từ cám gạo cũng sử dụng cho việc bao gói các sản phẩm hoa quả thực phẩm tươi để ngăn chặn sự mất ẩm. Nó cũng được sử dụng làm chất nền cho son môi và các mỹ phẩm khác.

Tài liệu tham khảo:

1.       Lipid Technology, volume 2 (July 1990)

2.       FAO Newsroom

3.       Special report on Rice Market in the first half of 2008 and upcoming prospects

Thông tin liên quan
Bản quyền thuộc về công ty TNHH Cám Vàng
Phát triển bởi công ty VEC