Cám nguyên liệu, đặc biệt là cám gạo vốn không phải là mặt hàng chính trong cơ cấu nhập khẩu các loại thức ăn chăn nuôi truyền thống của Việt Nam khi chiếm chưa đến 1% tổng kim ngạch nhập khẩu. Tuy nhiên, nằm trong xu hướng mở rộng nói chung của toàn ngành, nhập khẩu cám gạo của Việt Nam đang cho thấy những dấu hiệu tăng trưởng đột biến trong vòng hơn 2 năm qua. Cụ thể, 4 tháng đầu năm nay, kim ngạch nhập khẩu mặt hàng này của Việt Nam lên tới con số 8,87 triệu USD, tăng 6,88 triệu USD (tương đương tăng gần 3,5 lần) so với cùng kỳ năm ngoái và tăng 4,88 triệu USD (tương đương tăng 122%) so với cùng kỳ năm 2008.
Nhập khẩu cám gạo của Việt Nam 4 tháng đầu năm 2008-2010 (triệu USD)
Nguồn: Tổng cục Hải quan
Theo số liệu mà Hải quan Việt Nam cung cấp, cám gạo nhập khẩu của Việt Nam chủ yếu có nguồn gốc xuất xứ từ Ấn Độ. Có thể nói, bên cạnh nguồn cung dồi dào từ sản xuất lúa gạo trong nước, Ấn Độ hiện là nhà cung cấp cám gạo quan trọng nhất và cũng là truyền thống nhất của Việt Nam khi thường xuyên chiếm khoảng 90% tỉ trọng trong cơ cấu nhập khẩu (4 tháng đầu năm 2009 và 2010, kim ngạch cám gạo nhập từ Ấn Độ của Việt Nam lần lượt chiếm 100% và 84% tổng nhập khẩu từ tất cả các thị trường).
Mặc dù chỉ chiếm một tỉ lệ rất nhỏ trong tổng nhập khẩu các nguyên liệu thức ăn chăn nuôi, nhưng nhập khẩu cám gạo 4 tháng đầu năm nay là một trong những mặt hàng đạt mức tăng trưởng ấn tượng nhất trong ngành. Vậy câu hỏi đặt ra là lí do gì dẫn đến sự tăng trưởng mạnh mẽ này trong nhiều tháng trở lại đây? Một trong những nguyên nhân quan trọng nhất theo nhận định của Agromonitor chính là việc giá cám gạo nội địa liên tục leo thang từ giữa năm 2009 đến nay. Tính đến thời điểm trung tuần tháng 6/2010, giá bán lẻ mặt hàng này tại thị trường An Giang cao hơn 7% so với giá trung bình tháng trước đó và cao hơn 32% so với cùng kỳ năm 2009. Với tình hình đó, nguồn cung nhập khẩu có vẻ như là sự lựa chọn hợp lý hơn dành cho các doanh nghiệp TACN Việt Nam, nhất là trong bối cảnh giá nguyên liệu thế giới đang duy trì ở ngưỡng thấp.
Tương quan kim ngạch nhập khẩu cám gạo của Việt Nam từ Ấn Độ và các thị trường khác, 2008-2010 (triệu USD)
Nguồn: Tổng cục Hải quan
Tuy nhiên, xét về dài hạn, đối với một nước xuất gạo lớn như Việt Nam (mỗi năm ngành sản xuất lúa gạo trong nước có khả năng cung cấp khoảng 3,5 triệu tấn cám gạo cho thị trường thức ăn chăn nuôi) việc phải nhập khẩu cám gạo và thậm chí lại ngày càng nhập nhiều như hiện nay dường như không phải là hướng đi khôn ngoan. Phân tích trên nhiều tiêu chí chuyên môn như hàm lượng xơ, hàm lượng cát sạn, sự tinh khiết và tươi mới…cám gạo nội địa vẫn chiếm ưu thế hơn so với hàng nhập khẩu. Ngoài ra, nếu đứng trên phương diện quản lý tài chính của các doanh nghiệp, lựa chọn nguồn cung nội địa sẽ giúp các doanh nghiệp hạn chế rủi ro về biến động tỷ giá hối đoái cũng như sự mất giá của tiền đồng Việt Nam. Rộng hơn nữa, vấn đề tiết kiệm chi phí kho bãi bốc dỡ và mức độ chủ động trong sản xuất dây chuyền mà nguồn nguyên liệu nội địa đem lại cũng là những tiêu chí quan trọng mà các doanh nghiệp nên căn cứ để đưa ra quyết định phù hợp nhất.
So sánh cám gạo sản xuất trong nước (Cám Vàng, Kim Trư) và Cám trích ly nhập khẩu
| | Mô tả | Cám Vàng (*) | Kim Trư (*) | Cám trích ly nhập khẩu |
| 1 | Độ xơ tối đa | 8% | 10% | 14% |
| 2 | Hàm lượng dầu tối đa | 3% | 5% | 1% |
| 3 | Cát sạn | 0 | 3 – 5% |
| 4 | Độ tinh khiết và tươi mới | Tốt | Không tốt |
| 5 | Bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm | Tốt | Thấp |
| 6 | Tiết kiệm chi phí về kho bãi, bốc dỡ, lãi suất,…. | Tốt | Không |
| 7 | Giao hàng | Ổn định | Không ổn định |
| 8 | Rủi ro về tài chính: vốn lưu động cao, sự mất giá tiền đồng Việt Nam, lãi suất,.. | Thấp | Cao |
(*) Cám Vàng và Cám Kim Trư-hai nhãn hiệu cám gạo nổi tiếng được các nhà máy thức ăn chăn nuôi sử dụng rất phổ biến tại ĐBSCL và miền Đông Nam Bộ, sản xuất bởi Công ty TNHH Wilmar Agro Việt Nam tại Cần Thơ (www.wilmar-agro.com.vn).
Trong tương lai, khi mà sức ép lãi suất vẫn đang đè nặng lên vai các chủ thể kinh tế và rủi ro tỉ giá vẫn luôn là mối đe dọa lớn cho toàn bộ nền kinh tế Việt Nam, việc sử dụng nguồn nguyên liệu trong nước với chất lượng tốt và mức độ ổn định cao như mặt hàng cám gạo nên là ưu tiên lựa chọn hàng đầu đối với các doanh nghiệp.